Vintage Heuvelland
Heuvelland is Ambassadeur van Vlaanderen Lekker Land 2012 - 2014
Heuvelland is de nieuwe ‘Ambassadeur Vlaanderen Lekker Land 2012-2014’ voor de provincie West-Vlaanderen. Vlaams minister van Toerisme Geert Bourgeois maakte dit bekend op vrijdag 31 augustus 2012 in de AB in Brussel. Deze titel kregen we toegekend voor ons project ‘Vintage Heuvelland’. Het project stelt de Heuvellandse wijnbouw en de culinaire creaties met deze wijnen centraal.
De jury motiveerde hun beslissing als volgt:
“ ‘Vintage Heuvelland’ is een goed doordacht project opgezet rond de Heuvellandse wijnen. Het zeer gedreven team samengesteld uit de toeristische dienst van Heuvelland, wijnbouwers, horeca en gidsen had aandacht voor innovatieve trends zoals foodpairing. Binnenkort is ook de Vintage app klaar rond de diverse wijnroutes.
Met Kobe Desramaults hebben ze een enthousiaste peter van het project. Hij zet samen met zijn vele collega’s uit horeca de Heuvellandse wijnen op de kaart.
Het verhaal klopt helemaal en biedt een grote toeristische, grensoverschrijdende, meerwaarde.”
Waarom wijn in Heuvelland ?
België/Vlaanderen mag dan al een typisch bierland zijn, in het zuiden van West-Vlaanderen geniet men van een bijzonder (micro)klimaat en beschikt men over een bijzondere bodem waardoor bepaalde wijnstokken er goed gedijen en waardoor er – met succes – aan wijnbouw kan worden gedaan. Heuvelland ligt aan de meest noordelijke grens waar aan wijnbouw wordt gedaan. Het klimaat voor wijnbouw is koel met heel frisse nachten. Vanzelfsprekend spelen de hellingen van Heuvelland en de flanken van “de bergen” een niet onbelangrijke rol bij de wijnbouw.
Het feit dat wijnbouw mogelijk is in Heuvelland wordt bewezen enerzijds door de bestaande resultaten in de praktijk en anderzijds door het uitrekenen van een klimaatsindex van Huglin over de laatste 6 jaar. Deze bedraagt voor Heuvelland boven de 1400 en in de warmere jaren 1600-1700 zoals in de Champagnestreek. Algemeen wordt gesteld dat het minimum voor wijnbouw 1400 is en daar wordt dus in Heuvelland aan voldaan. Op een 40-tal kilometer in Beitem (nabij Roeselare) werd deze index ook uitgerekend en bekomt men een gemiddelde onder de 1100.
Door het koele klimaat is de typiciteit van de wijnen uit Heuvelland het aromatisch en fris karakter dankzij de frisse nachten en de lange rijpingsperiode. Dankzij de nabijheid van de Noordzee zijn de winters zachter en vermijdt men temperaturen kouder dan -18 graden Celsius die de dood zou betekenen van de druivelaar. Ook dankzij de nabijheid van de Noordzee, heeft men tot nog toe geen problemen gehad met lentevorst.
Een druivelaar heeft een schrale en droge bodem nodig. Die vinden we in Heuvelland vaak terug : arme zure zand - leembodem met een heel goede drainage dankzij de ijzerzandsteen in de bodem en een diepe grondwatertafel. Percelen op een helling moeten worden bevoordeeld voor een nog betere afwatering. Percelen op een zuidelijke helling zijn ideaal om zo nog meer de zon op te vangen. De ijzerzandsteen aan de oppervlakte heeft het voordeel bij zonnig weer op te warmen en zo een warm microklimaat te vormen bij de zone van de druiven. Dit stimuleert het afrijpen van de druiven.
Het streekproduct Heuvellandse wijn
Heuvelland is erkend als wijnbouwgebied. Dit betekent dat de wijnen van de diverse wijnbouwers op de flanken van de Kemmelberg, de Rodeberg en andere hellingen een grondige controle en inspectie krijgen; als ze die goed doorstaan, krijgen ze een “appellation contrôlée” als kwaliteitslabel. Heuvellandse wijn is dus een gecontroleerde en beschermde oorsprongsbenaming.
Appellation d’Origine Protégé (AOP), Beschermde Oorsprongs Benaming (BOB) is eigenlijk een controle die wordt uitgevoerd om de kwaliteit van de wijnen te bepalen. Eerst en vooral wordt onderzocht of het gebied BOB waardig is. In Heuvelland is kwalitatieve wijnbouw mogelijk (zie verder bij authentieke eigenschappen). Ieder jaar opnieuw komt een inspecteur van het BFWG (Belgische Federatie van Wijn en Gedestilleerd) stalen nemen van de vaten vooraleer er kan gebotteld worden uiteraard. Deze stalen ondergaan een organoleptisch onderzoek en een analytisch onderzoek. Eens de wijnen zijn goedgekeurd, mag er gebotteld worden met BOB erkenning op het etiket.
Het ambachtelijke proces
Eén van de pioniers van de Heuvellandse wijnbouw is Ieperling Jean-Pierre Six. Samen met zijn zoon Ward bouwde hij het wijngoed Monteberg uit op de flanken van de Monteberg, een zijtop van de Kemmelberg. Aan Ward vragen we wat hoe hij de vakkennis, authenticiteit en ambachtelijk proces van de Heuvellandse wijnbouwers zou omschrijven.
Ward Six: “Als wijnbouwer hebben we twee verschillende taken. Eerst en vooral ben je fruitkweker, we moeten er voor zorgen dat onze wijnstokken goed verzorgd worden zodat we een kwalitatieve oogst kunnen binnenhalen. Daarmee begint het eigenlijk allemaal, je moet rekening houden dat in ons klimaat, het nodig is om op een andere manier te gaan werken vergeleken met zuiderse wijnbouw. Dit vertaalt zich eerst en vooral in de keuze die je maakt betreft soorten wijnstokken die je gaat aanplanten en dan de manier waarop je die laat groeien. Wij laten die groeien in haagvorm, op die manier kunnen we een optimaal bladoppervlak creëren wat hier nodig is voor de fotosynthese. Je gaat er tijdens de wintersnoei ook op letten dat je je je verwachtingen niet te hoog stelt betreffende de wijnstok het komende seizoen zodat je zeker een goede kwaliteit haalt. Alles wordt in de groei mooi verticaal geordend zodat je ook een goede ventilatie krijgt onder, tussen en door de druivelaars en op deze manier kunnen we ook de behandelingen beperken.”
En het oogsten? Gebeurt dat manueel?
Ward Six: “ Inderdaad. Het oogsten gebeurt altijd manueel. Op die manier kun je tijdens het oogsten ook triëren. Op die manier worden onrijpe of beschimmelde druiven onmiddellijk verwijderd waardoor je enkel het beste gaat gebruiken voor de wijn.” En eens de oogst binnen, is het werk natuurlijk nog niet gedaan. Dan volgt nog een heel proces. Ward Six: “Klopt! Als alles binnengehaald is dan begint de wijnbouwer aan zijn tweede taak:de vinificatie! Bepaalde druiven krijgen een pelweking, andere niet en worden onmiddellijk geperst. Pelweking betekent dat je smaak- en kleurstoffen die in de schil aanwezig zijn door weking in het sap wil krijgen. Eenmaal geperst gebeurt het gistingsproces, suikers worden omgezet naar alcohol, koolzuurgas en aroma’s. Daarna moet de wijn rijpen, in het Frans spreken ze van ‘faire vieillir le vin’, hij moet ouder worden om meer rondeur te krijgen, dit is een kwestie van enkele maanden voor de witte wijnen en iets langer voor de rode wijnen. Rode wijnen krijgen rijping op houten vaten. Zo´n barrique heeft een inhoud van 225 liter. Op die manier wordt de wijn opener en krijgt hij een lichte eiktoets, afhankelijk van de ouderdom van de vaten. Een deel van het druivensap wordt ook rechtstreeks op de fles gedaan en gepasteuriseerd zodat de niet-alcoholdrinkerook iets regionaals en streekeigen te drinken heeft. Een ander deel wordt gebruikt om een heerlijk zoete aperitief/degistief te maken.”
Behoren schuimwijnen ook tot het gamma ?
Ward Six: “Absoluut! We maken ook mousserende wijn volgens eentraditionele methode zoals ze in de champagnestreek wordt gemaakt. Dit betekent dat het druivensap eerst wijn wordt - volgens het eerder vermelde proces - en daarna wordt die wijn op de fles gedaan met een liquer de tirage zodat er een tweede vergisting op de fles kan geschieden die dan zorgt voor de parelvorming. Eens dit proces afgerond, gaan we over tot dedégorgement en het plaatsen van de champagnekurk. Dit gebeurtallemaal door en op het domein zelf.”
En dan is het tijd voor het bottelen...
Ward Six: "Juist. Nu de wijnen klaar zijn, kan er worden gebotteld. Wij doen alles hier ter plaatse. Iedere fles gaat door onze handen om te vullen, het etiket erop aan te brengen en vervolgens de capsule. Eens in de doos, kunnen ze naar restaurants, winkels of naar de kelder van particulieren. Santé !
Ontdek onze Heuvellandse wijnbouwers
Kauwackers en d'Hellekapelle
Koudekot
De Vallei
De Scherpenberg
Reyngaard
Streekgerechten met Heuvellandse wijn
Proef de Heuvellandse wijnen of gerechten waarin Heuvellandse wijnen worden verwerkt. De focus ligt dus op streekeigenheid, gekoppeld aan de troeven van de plaatselijke horeca. Een greep uit het aanbod
De Rentakker, De Klijte: Vintage paling
Taartje van crème brûlee
De Baronie, Loker: Kalfstong, smeus van aardappel, gepocheerd hoeve-eitje, rode wijnsaus
Vlaamse reus, witte druivensaus, verfijnd met Pommelle, gebakken oesterzwam uit Nieuwkerke
Druiventaart
Mousse van bittere chocolade,met rode Monteberg wijn, makaron en dooiertje van limoen
Carpaccio van ananas met marinade van Pommelle en cardamome, verloren brood en yoghourtijs
De Bralle, Dranouter: Huisgemaakte rillette met witte Kerner
Pladijsfilet gevuld met aubergine tapenade, overgoten op een bedje van Nieuwkerkse oesterzwammen, sausje van Monteberg wijn
Casino, Kemmel: Lamsfilet met Monteberg rode wijnsaus en pomme gratin
De Hollemeersch, Kemmel: Sabayon met Pommelle en vers fruit
De Kauwackers, Nieuwkerke: Huisgemaakt ijs met fruit van het seizoen en sabayon op basis van Pommelle - Monteberg
D'Hellekapelle, Loker: Sabayon met Pommelle - Monteberg
Kraaibiefstuk met sjalottensaus op basis van orde Monteberg wijn (+ bijhorende glaasje rode wijn)
Den Heksenstoel, Loker: Waterzooi met hoevekip uit Kemmel met bio groentjes uit Westouter en frisse kruiden vanop de Suikerberg Dranouter met glas Pinot Gris 2011 - Wijndomein Entre- Deux-Monts
In de zon, De Klijte: Aperitief mousserend "Wiscoutre" van Entre-Deux-Monts met hapjes van streekvarkensrillette, smout met kaantjes, paté van het huis
Paling op zijn Vlaams met verse tuinkruiden van de streek, glas Pinot Gris- Monteberg/Chardonnay - Entre-Deux-Monts
Sabayon van Pommelle - Monteberg
Hostellerie Kemmelberg: Witte asperges met gepocheerd scharreleitje en mousseline met Kerner Monteberg
Gevulde kwartel met Chardonnay Entre-Deux-Monts, witte asperges en kruidenaardappel
Rundswangetjes met Regent van Vidaigneberg en vergeten groenten
Kalfsblanket met Wiscoutre schuimwijn op grootmoeders wijze
Gebrand appeltaartje met Pommelle en perensorbet
Landhus 't Molenhof, Westouter: Gegrild varkenskroontje uit Heuvelland, mosterdsausje met Entre-Deux-Montswijn, Provençaalse toets
Sorbet van groene appel met Pommelle - Monteberg
't Hellegat, Westouter: Zientjes appeltaart
Saint-Hubert, Wijtschate: Wangetjes gestoofd in St.-Bernardus , licht gerookte lindebosham en een kruidige brunoise van seizoensgroentjes, geserveerd met een glaasje Pinot Gris van Entre-Deux-Monts
Eetcafe ' t Folk, Dranouter: Bergkip in Entre-Deux-Monts wijn met oesterzwammen, puree met olijfolie en frisse kruiden
Crème van Pommelle met rode vruchten, caramel en meringue
Tea-room Cordoba, Westouter: Appeltaart Entre-Deux-Monts
De Heuvellandse wijnen worden geschonken bij:
- Hostellerie Kemmelberg
- In de Wulf, Dranouter
- Eetcafe ' t Folk, Dranouter
- De Bralle, Dranouter
- Landhuis 't Molenhof, Westouter
- Ruiterschool Rodeberg, Westouter
Toeren langs de Heuvellandse wijngaarden
Ontdek zelf de wijngaarden met de fiets, auto of te voet. Er werd een auto/fietsroute ontwikkeld van circa 30 km die je langs alle wijngaarden brengt. Daarnaast ontdek je ook tal van toeristische, culturele, historische en landschappelijke bezienswaardigheden.
Speciaal voor gezinnen met kinderen werd een "buggywandeling" uitgewerkt. De wandeling gaat in en rond Westouter en is 3,8 km lang.
Een beschrijving en plan van deze niet bewegwijzerde routes zijn te verkrijgen bij VVV Heuvelland vzw tel 057 45.04.55 - toerisme@heuvelland.be
Het project 'Vintage Heuvelland' konden we mede realiseren door de medewerking van:
- VVV Heuvelland vzw
- Gemeentebestuur Heuvelland
- Heuvellandse wijnbouwers
- Werkgroep Horeca & Logies
- Heuvellandse Horeca
- Horecafederatie Poperinge-Heuvelland/Horeca Vlaanderen
- Gidsenkring Westland
- Heuvellandstappers - Gilbert Wydhooge
- Kobe Desramaults
- Piet Hardeman
- Gido Van Imschoot
- José Lemahieu
- Unizo
- Hubert Pouillie